Wednesday, 13 October 2010

kkkkkkkkkk

deer neg bohod buhimdaad baisan chini, kinonii neg heseg baisan bna sh dee kkkkkkkk
Tusgai salaa gedeg kinonii Dendev zolig bsan bna lee kkkkk

Monday, 20 September 2010

Ulaanbaataraas busad gazaraar yaahiin,

Ulaanbaataraas busad gazariig Hujaad ch yu uu Japand ch yum uu ogood hodoogui Ulaanbaataraar baival amar yumuu daa. Hodoogui Ulaanbaatar.
Ulaanbaatart bgaa buh hodoonii humuusee hooj gargaad l dan hotiihon uldene, saak baigaa biz dee. Hotiihon gedegchuudiin sanaa neg amrah baih daa.

Pidda gej, eh oroniihoo toloo baij chadahgui hot, hodoo gej tenegej baih hoorond hariihan yaaj davarch bna aa.

Za za Hodoogui ulaanbaatariin toloo humuusee uraaaaa neg tulgiiiii

Monday, 16 August 2010

pidda shal durgui hurchihlee

Saya sanaandgui neg bogino hemjeenii bichleg harchihlaa. Sumagiin Dagvadorj naadamiin talbai deer alhaj yavna. Zodog sudag omsson byalduuch pidda hurch ireed gariig bariad dolooh ni ee.
Ter nuurniih ni huvirliigee yamar byalduuch haragdavaa. Unen sejig hurchihlee.
Bi sumo-d durtai bish.
Gehdee Mongol bohoo ch neg ih uzeed baidaggui. gehdee ardiin ov gesen utgaar ni deedlej yavdag.

Mongotei hun burhan bolson tsag Mongold mini irjee dee.

Saturday, 24 July 2010

ene arhi uu...........!

Bi yaahaaraa neg uugaad ehlechiheeree aimaar davraad chigeeree dairchihdag bna aa.
Za tegeed maniihaa orooson dugui taarval orchlon yertontsiig marttlaa uuh baihaa.
Ochigdor aild ochood, nadtaigaa taarsan neg uuhaaraa chigeeree garuudiin, suuldeee yaagaad bgaagaa ch medehee bsan. Muushig toglood l uugaad bsan. Hamgiin suuld 2 euro heden cent aldaj bsanaa l sanaad bna,
Bas boloogui ee gerteee harilaa geed bgaa bololtoi nogoo hed honood yav geed zuuraad bsan sangdahiin.
Neg sersen hen negen hun l boldogui boroor mini toglood baih shig, tolgoi manaraatai, arai gej nudee neetel oooooooo mani ailiin agaa, ain, sogtuu tas maniaraa toglochihson baij bdag bna sh dee.
Aniagaas ichij zovson bi bushuuhan huvtsaslaad, garahad ania maniigaa unsej bariad bnaa, yu bolsong medeegui yum shig bna.
Yeeee buu uzegd neeree dahij l ingej uuhaa bolii...

Thursday, 22 July 2010

Aav mini

Saya orj ireed PCgee asaagaad ortol Javhlangiin aaviin tuhai duu garaad irlee.
Genet aaviigaa iheer uguilen sanalaa. Tootoi zandarsan dolgoon aav. tiimee ene ih unen ug.
Minii aav namaig tootoi zandarsan, tootoi gar hursen. Gariin 5 huruund bagtah bolov uu?!
Eej eej geed suid baidag bolohoos bish aaviigaa gej bailuu bi. aaviigaabayarluulj bailuu bi.
Aavdaa erhlej nyalharch bailuu bi. Aaviin mini hair ni dotoroo hal gadnaa baisan baih l daa.
Erhluuleed suid bolood baihgui. Yaaj erhluulehee ch medehgui baih. Ailiin baga huu dooroo neg duutei. Gehdee l eej aavdaa erhleed baisanaa sanadaguin. Harin tom bolood aimaar erh bolson doo.
2 ah mini hurtel nadad gar hurch chaddaggui baisiin. Bi ah egch naraa bugdiig ni zagnachihdag bailaa. Surguulia togsoj baihad bi gadaad yavah bolood. Gertee ireed ene tuhaigaa heltel aav mini mash iheer sandarsan. Ingeed ene huuhdiig bi aldlaa geed. yaasan ch yumiig anzaardaggui genen zaluu baisiin be. Gadaad yvna l gej bayasaj baisanaas aaviigaa hort havdartai bolson gedegiig yerdoo hundeer tusgaj avaagui. eruul saihan haragdaj bna monh amidrana geed l bodoj bsan baih.
hedhen sariin dotor aaviigaa hevtert orson gej sonsson. Tegsen ch bi aaviigaa monh l gej bodoj bsan.
Aaviigaa hevtert bgaa geed baigaliin ayatai CD yavuulsan yum. Shuvuu jirgeed mod shuugiad l sonsson hun amarmaar, bi geree sanahaaraa dandaa ter CD-g sonsdog baisiin.

MGLruu yavsan naizaaraa yavuulsan yum. Aavaas mini zahia irsen. Aav mini ih bayartai bgaagaa, nadaar baharhaj baoigaa bichij, ' aav ni huugee sain hun bolosoi geed hed gar hursen, aaviigaa uuchlaarai ' gesen baisan. Ene ugiig unshaad bi zondoo uilsan. aavaa huu ni gomdoogui harin bayarlasan sh dee gej helmeer bsan. Gevch holbogdoh yamarch bolomjgui bsan.

Neg odor dund egchees e-mail irlee. Aav nadaar baharhaj bsan, Yu ch bolson setgelee sain bariaraa gesen geh meteer dandaa ongorson tsag deer bichij ehlesen bsan.
Zahianii togsgold bi aavgui bolson oo medsen.

Gav gantsaaraa hunii nutagt gantsaardaj bsan nadad mash hund tsohilt bolson. Tsurhiran uilah namaig dagaad uilah naiz mini l hani bolj bsan. aaviigaa aldsanaa helehed changaar tsuhiran uilah tuuniig haraad bi uilahaa bolison. Yadaj neg ch hun minii gunigiig huvaaltsaad hajuud baij bgaad taitgarsan.
Bi avsan medeedee itgehgui bsan. MGLruu zalgana holbogdohgui. end yamar manaih shig holboon deer ochood zalguulna geh bish. Manai naiz tusgai dugaar luu zalgaj unen baidaliig helj MGLiin opertor luu zalguulj bi tom egchtei holbogdloo. ta ta nadad helchihgui dee bi ochij amjih bsan sh dee getel 'aav chmaaig bitgii duudaarai gesen sh dee geed urdaas uilaad'
Manai manager nadad sariin tsalintai choloo av geed ih saihan setgel gargasan.
Gert gantsaaraa baihaar eldev yum bodogdood hetsuu bsan bolohoor ajilda yavsan.

Aav mini yavuulsan ter zahia ehni bogood etsesiin zahia ni bsan. Shonojin uilj bichsen bsan.
Namaig torohoos, hamgiin suuld yavah hurtel bugdiig dursan sanasan baih l daa. Ter heden gar hurelt hurtel sanaand ni tod buusan baih. Ymaar ih haramssan boldoo nadad gar hursen dee.

Eej mini orooson hatsariig mini unsej baihad aav mini 2 hatsariig mini unssen. Hamgiin suuld harj bgaagaa medereed tegsen baih daa.

Aav mini zondoo ih ulger unshij ogdog baij bilee. Bas ulandaa ih gejigtei.
aaviinhaa ovor deer erhleed suuj baisanaa bi sanadaggui yum. Aavaasaa ih emeedeg bsanaa tod sanadagiin. Gehdee uye uye genet genet sanaandgui yuman deer aaviinhaa ih hairiig zondoo harj bsan. Shuud nad ruu chiglesen bish. Busadaas omgooloh ch yum uu, huugeeree baharhah ch yumuu.

Hoid nas gej baidag bol aavtaigaa uulzaad asuuh zondoo l yum bna.

Gertee ochih bolgond aaviigaa suuj bgaa geed bi ordog. Ongorchihson shuu dee gedegiig medej baigaa bolovch yag haalgaa neegeed oroh burt aav bgaa gesen dald bodol torj ordog.
aaviinhaa horogiig haraad ooriin erhgui nilmas asgaraad geriihenee ch hund baidald oruulaad baih shig baidagiin.

Aaviinhaa gazar deer ochson ch gesen aav tend baihgui yum shig bodogdood baidagiin.
Aaviinhaa tolgoig tushij ongoruuleegui bolohoor ter yum uu daa. Bi aaviigaa ongorsond odoo boltol itgedegui sh dee.

Tuesday, 20 July 2010

Alla Pugacheva

http://en.wikipedia.org/wiki/Alla_Pugacheva
unen saak yum aa, tuuhiig ni unshlaa. Mongolooor neg orchuulaad tavchihaj bolnodoo tee.
yaasan ch olon saihan duutain.

yoooyo bi toroogui bsan bna sh dee. aguu yum uu.

Monday, 19 July 2010

weekend neg iimerhuu

Altmaagiind ochij weekendee ongorooloo. Ih saihan bailaa. Ih ahaitan henii ch yum dee nasnii nairand yavaad uulzaj amajaagui. Byamba garigiin oroi ch saihan daruuhan garsan.
Surnamiin neg odorlog deer ochij naadamaa dursav. Altmaa huuhen tsusand unen nugasgui yum bna lee. Tsusan zaidas shulsee goojuulaad l ideed bna lee.
Oroi ni angiin baruudaar hesev. Oird ingej garsangui unen kaiptai naasan. Altmaag neg ajaa aimaar sonirhood bsan. Yaasan goyo zalyy ve geed l shulsee goojuulaad.
Harij yavah zamdaa 2uulaa baahan oriloh shiv dee. Zamd duguinii ginj multraad 2 manarsan baagii baahan notsoldov. Z aamnarsan ch gesen Altmaagaas arai deer ee ginjee yaaj iij baigaad butsaagaad oruulchihsan.
Gehdee heduudee ch yum buu med nuuree halit haltailgaad avsan bgaan. buten saind Altmaag zad shordoj baigaad neg aild ochood. Oird ingej uuj uzsengui. tasiin tasiin tas boldog bna sh dee.
Heduudee garch yavsiin boo med. Avtobus, trambaid ene ter gej toorch yavsaar bgaad arai gej trainii buudalaa olood zamdaa toorch buugaad. yoooyo amitan bolson. Ogloo 7 gehed gertee irlee
Altmaa huuhen luu zalgaad ireed avaadhi getel bi ooroo toortchihood bna geed aimaar zagnadag naasan.
dugui mugui ni dahij hereglehiin argaggui bolchihson bna gesen. Bodvol end tend unasan yum bailgui. Haaya ingej tas yavah goyo yum bna. stress tailagdaad

za odoo ingeed neg hesegtee uuhgui ee.

Thursday, 8 July 2010

survaljlaga

end Mongoliin LGBT humuusiin herhen hund nohtsold bgaa tuhai uzuulsen yariltslaga , barimtat kino bna. orood uzeerei.

Linkiig ni huulaad tavisan idvehijeegui baival huulaad orood uzeerei.

http://www.fridae.com/newsfeatures/2010/07/08/10121.mongolias-lgbts-face-hate-crimes-and-discrimination

Saturday, 19 June 2010

Tsagaan Mongol

Hytadiin heden tosgonoos hiisen survaljlagiin hesegees uzlee. Ooriin erhgui zurh shimshirlee.
Nilmasaa archin dahin ireerei geed udeh Mongol ahan duusee haraad ooriin erhgui l nulimas urslaa.
www.shinekino.mn deer bichleg ni baina lee.
Togoontomor haaniig Beejingees hoogdoj garahad Hytadiin omnod hesegt Mongol nutagtaa ireh zam ni haagdaj tend uldsen Mongolchuudiin ur udamiin amidarch baigaa tosgod yum bna.
Ergej ireed avaad yavna gesen ug yamar ih goridlogo uldeegeed yavsan bol. Tsohrongoo bartlaa huleesen baih daa.
J.Purev guain neg roman baidag daa. Sayahan unshij baisan yum neriig ni martchihaj.
Yaamaar ch yum be dee. Minii huseleer boldog bol ter humuusiig eh nutag Mongold ni avaachaad suurishuulchih yumsan.
Delhiid tarhsan olon Mongolchuud baidag yum bna lee.
Odoo uyed ene talaar sonsson ch toohgui humuus olon baidag biz dee.

Jangum

Yaasan balai kino ve. Eyereg taliih ni baatar ni aimaar noomoi. Daisan baigaag medseer baij l yum aa shuiduulchihii. Deer ni Jangum bol yamarch oogui hun. Yamarch sain hund baisan seremjilne gej neg yum baidagdaa. Noomoirch yavaad l buruu yumand gutgegdeed l yavj baihiin. Ooriigoo hamgaalahgui duugarch yadaad l... Esreg hed ni bol oorsdiigoo saihan avch garah yum aa. Guilgee uhaan saitai.

Mongolchuud bol shal oor tee.

Negent ehlesen yumiig duusgahaas.

Sunday, 13 June 2010

Hun bitgii huurch bail daa

Bi hudlaa yarij hun huurch bgaa humuust unen durgui. Ene minii bagaasaa olj avsan geriin humuujil.
Hudlaa yarij,hun huurch bolohgui gedegiig yas mahaaraa oilgoson hun. Aav mini bidniig hartsaaraa l humuujildeg bsan. Eej shig ugleed baihgui. Buruu yum hiisenee aaviinhaa hartsnaas l oilgodog bsan. Minii erh duu ch gesen aaviin hartsnaas hezee erhlej bolohoo meddeg bolchihson.
Minii eej bol bidniig erhluulehdee erhluulj, zemlehdee zemlej gardaj humuujilsen gej bi boddog.

Neg bagiin yavdal sanaanaas gardaguin. Namaig baga baihad 0.5iin harandaa ih hovor bsan.
Minii dund egchiin nogoo angiin ohin neg 0.5iin harandaa olood heniih ve geheer ni miniih geed avchihsiin. Ezen l garch irehgui baisiimoo. Tegtel ter ohin minii egchid helchihej. Minii harandaag olj ogson geed.Egch eejid heleed. Eej namaig zagnaad,zodood haranhui shono nadad ter 0.5iin harandaag atguulaad gargasan. Naad harandaagaa olson hund avaachij ogohoos naash chi minii huuhed bish geed.
Tas haranhui shono end tend nohoi hutsaldaad aimaar bsan. Gehdee eejiin mini ug buur aimaar bsan. Haranhuid garch biye zasahad aichine geed hani bolj gardag hun namaig tuner haranhuid hoogood garagahiig bodohod bi ih l buruu yum hiisen todorhoi.
Bi ter ailiin gadaa zondoo zogsson, haalgiig ni nudeed ohiniih ni nereer duudaad.
mash ih udaj baigaad hun garch irsen. Bi ter ohind ene minii harandaa bish geed uilaad ogson.

Gerluugee butsaj baihdaa bi yunaas ch aihgui harin bayartai bsan. Yagaad gevel bi gemee tsairuulchihsen, butsaad l eejiin huu.

ter yavdalaas hoish hezee ch hudlaa helj bgaagui. Medeej tom bolohiin hereer heregtei uyed hudlaa heldeg baisan l daa. Bi odoo hurtel geriihneesee olon naiz naraasaa gay gedegee nuuj hudlaa heldeg.

Minii anhnii gay naiz zalyy namaig araar tavij bsan. Bi ih zontei yum shigee. Zongooroo medsen bsan. Margaash ogloo ni manai surguuli deer irehed bi shuud helsen. Nadad unenee heleeree naizad ni chamaig uuchilah setgel bgaa shuu gej helj bsan.
Gehdee ter heleegui ee. Namaig medeh bolomjgui gej bodson baih. Teriig yag yavsaniih ni daraa tuunii namaig erguuleed baidag bsan hamgiin sain naiz ni ireed nadad buh uneniig helsen hentei haana yaaj gedegiig ni. Ooroo ter horoo nairuulchihaad sh dee.
Bi teriig sonsonguutaa ter hunees haritsaagaa taslasan. Minii hamag itgel nursan. Bi ter hund bolomj ogch baihad shuu dee.

Mongolchuud huniig uuchlah gedegiig oilgodoggui itgedegguidee ter yum uu esvel namaig hezee ch ergehgui gej aisandaa ter yum uu heleegui baih. Bi uuchlahad belen baisan shuu dee.

Bi hund itgelee aldahaas ih aidag. Bi her baragiin yuman deer setgeler unaad baidaggui.
Setgelee barij changa baij chaddag. Her baragiin yuman deer nugrahgui shuu dee.

Minii daraagiin naiz bas l namaig huursan.Zugeer l unenee helchih gesen heleegui bas . Gehdee bi bugdiig medsen. Hol gazar ajilaar ayvdag hun medeej ene ter yum bailgui l yaahav.
Ter bolgond l bi mederdeg bsan. Tiim medremjtei baih muuhai yum bna lee. Jiriineesee shal oor medremj orj ireed. Tegehed ter odor ter tsagt ter namaig huursan baidag.
Bi ternees bas l yavsan. Gehdee ter hun nadad denduu hairtai baisan uu esvel oor yum bsan uu heden jil nadad hariu nehehguigeer tuslaj bsand ni bayarladagiin.
Nanad sanhuugiin tal deer bainga tuslaj bsan. Buh zardaliig mini daadag bsan. Gehdee ooroo huseeed shuu dee. Gehdee untarsan setgel tiim yuman deer sergedeggui l yum bna lee.

Dahiad l neg zalyy. Bogino hugatsaand l daa.. Gehdee bi ooroo yavsan l daa. Ter nadad sain baisan esehiig bi medehgui. Todorhoi shaltgaanaar ter oor humuustei yavdag l bsan. Bi huleen zovshoordog bsan. gehdee sogtohooroo bi bishee. ali hediin zodoldood ehlechihdeg bsan.
Hamgiin suuliin udaagiin zodoltolt arai l dendchihsen bsan. Bi ih haramsaj yavdagiin terendee.
Bi uuchilalt guisan, oor ulsad ochihson baih daa. Namaig gargaj ogoh gej irsen yum.
Bi ih bayartai bsan zodoon tsohionii talaar ch bodoogui bsan. Getel bolchihson bsan.
Hamgiin uyarmaar yum ni namaig ih gemshij baihad ter nadaas bas uuchlalt guisan ni.

Suulchiin naiz zalyy. yoooyo bodohoor uur huremeer. Bi ternii aav shig l bsan. Yum yumiig zaaj surgana. nadaas ah hun l dee. Yumaa aimaar nuuna.
Minii utsan deerees hunii dugaar hulgailj avna. minii messagiig nuutsaar shalgana.
Minii utsan deerees humuusiin dugaariig ustgana. Yer ni bol setgel horj bsan l daa.
neg kachin yumtai untahiin tuld namaig aimaar evgui baidald oruulj baisiin. Huniig orovdoj tsug baij bolohgui gedegiig l sain oilgoloo.
Nadaas salmaar bna zail geed l hoodog bsan. shal hudlaa l daa ter ni.
Bi ch salna gechihsen bsan. Bi tuuntei neelttei haritsaj bsan suuliin uyed. neg gert bgaagaas bish tus tusiin zamaar yavj bsan.
namaig genet yavahad ter tsochirdoj huleej avsan l daa. Getel minii utasnaas hulgaij avsan dugaar luu zalgaad huntei uulzsan baihiin.
Bi demii hun shuu gej helj bsan l daa.

Getel nogoo hun ni nad ruu messangeraar buhnee heleed. Zuger ch ugui haritsuulalt hiichsen chamtai dahiad uulzmaar bna ene ter geed.

Minii huvid odoo bolson hangalttai. Hamgiin gol ni oor humuustei untsandaa bish. Untaagui hevteegui, namaig l goochilj eldeveer heleed baisand ni bgaa yum. Bi heleed l gardag bsan.
Ter yanhan hurtel avsan l bsan. Arai ch zalyy hun baij gej l bodson.


ter hun nadad odoo hamaagui ee. Bi ih azgui hun yum oo. nadtai uchirsan bolgon namaig huurch baidag. Naiz nar ch gesen oor humuustei huivaldaj hudlaa yaridag l yum bna lee.

Bi hudlaa yarihiig l tevchij chaddaggui. Zarimdaa yaah gej iim humuujiltei bolov oo gej ooriigoo zuheh yu.
HUn hudlaa yarisang medeheer setgeleer ih unah yumaa. Itgel aldarchihdag yum uu yaadagiin martaj chadahgui yum.Oor busadaar bol bi her baragtai yumand nugarch unahgui shuu.
Yaaval ch deer yum dee. Duhan deer bicheed naachihdag ch yum uu. Hudlaa yarisanaas unenee heleerei geed. Humuus ch oilgohui l baih daa. Ochuuhen jaahan huuralt ch gesen tom zuil gedegiig za buu medee yaaltai ch bilee. Mongolchuud mini denduu ih hudlaa yarih yum daa.
Olon IDtai hudlaa bultreed bgaa humuust bolo yum boodhgui bgaa sh dee. horgui hudlaa geh yum uu daa. azaartaad baidagiin ted nar.kkkkkkk

Friday, 7 May 2010

Nuuts

Nuuts gedeg nomiig unshlaa. Hun bodol sanaagaarai huvi zayagaa duuddag gej bna. Sain saihaniig bodoj husej yavah yum bol ter ni biyeleed saihan yavdag gej bna.

Gehdee ene sanaa bol Mongoliin ertnii saihan ugnuuded aguulagdsaar irsen bna.

Sain yavna gedeg sanaaniih- hun sain saihanii toloo itgeed zutgevel biyelene.

Ezen hicheevel zaya hicheene-itgeltei bai tegvel butne.

Mongol hun amnii bilegeeree- sain saihaniig belegdej yav,

Aival buu hii, hiivel buu ai-itgel unemshilgui hiisen yum butehgui ee, itgeleeree hiisen yum butne.

jishee neg iimerhuu bna,tsaash ni bichvel duusahgui biz dee,

Nuuts gedeg nomond bol sain saihanaa hus, terendee itge, teriigee huleen avahadaa belen bai gesen baidagiin.
Ene ni dongoj saya gargaj irj bgaa shine sanaa bish, ert deer uyees l baisan pilosopi yum bna.

Mongolchuud gehed l mash orgon delger hereglej bsan bgaa biz dee.




Minii heleh zuil ta buhen yamar neg zuild sanaa zovj yavaa bol teriigee bodol sananaasaa avch haya, tegeed oor saihan zuileer bodol sanaagaa duureg, terendee hursen yum shig bodoj tosool tegvel amjiltand hurne shuu,

Ooriigoo gay gedegt sanaa buu zov, Bi bol biye hun, busadtaigaa adilhan jiriin l az jargaltai MOngol hun, Namaig humuus jiriineer l huleej avdag, bi husseneeree saihan amidarch bna gej bodood bai tegvel ene buhen biyelene shuu.

Hun hedii chinii yumand sana zovno ter chineegeeree ter sanaa zovooson baidal ni nemegdej baidag yum bna. Yagaad gevel hun bodol sanaagaaraa yumiig duudaj baidag.
Tiim bolohoor muu muuhai zuiliin tuhai buu bodoj bai.
Busad humuust muu zuil buu sana, amnaasaa muu ug buu unagaaj bai, hichneen uur chini hursen ch taivshirahiig bod. Muudaltsaj bgaa hunteigee evlersen yum shig tosool, saihanaar bod tegvel ta shuud evlerene.
Ajil diildehgui bna gej bitgii bodoj bai, ingej bodood baih ni ulam ih ajil ir gej duuddag gene.
Hiij bgaa ajilaa modhon amarhan duuschina gej bod, tegvel ajil chini mash hurdan biyelen.

Hun uurandaa hiichsen zuileesee daraa ni aimaar ichdeg biz dee. hereggui tegdeg baij, tegej heleh shaardlaggui baij gej boddog ch yum uu. Tegeh shaardalagui l bsan baihgui yu, tiim yum hiihgui baih bolomj tand baisan, ta huseegui l bolohoos bish.


Minii huvid sain saihaniig bodoh, tuundee itgeh, itgesenee huleej avah gedegt itgeltei bolson.
mash olon zuil deer turshij uzsen. hamgiin gol bodoj bgaa zuildee itgeltei baih.
ihenhi humuus butehgui dee gesen bodoldoo 100 huvi itgechihsen baidag uchiraas yum butdeggui gene. tiim bolohoor butne dee gesen bodoldoo 100 huvi itgej surah heregtei yum bna.

Bi neg jishee helii l dee. namaig hileer orj garah bolgond zogsooj baitsaaj baij gargadag bsan yum, tegeed l heruul uruul hiigeed ulam udaad baidag bsan yum.
ongorson 3 dahid hileer orj irehedee bi oortoo mash itgeltei, namaig passportiin baitsaagch zogsoohgui shuud gargaj bgaagaar bodood orson. Itgemeergui !!!! nad ruu neg harchihaad, passiig mini gereleer gyals shalgachihaad bayarlalaa bayartai geed oruuldag bna sh dee.

Tsagdaagiin gazar ochij aldsan utasaa burtguuleh getel burtgehgui geed ene tsagdaa burtgej ogno geed bodood baij baital utasaar burtguulj bolno geed utasaa heregluuleed ajil amuulj ogson.

Manai zarim naiz nar tsaanaa neg l doogtoi bgaad bgaa. Ter humuus itgene uu baina uu nadaa hamaagui. Bi itgej baival bolno. tsaashid ch gesen sain saihan zuileer bodoloo duureed yavna daa.

tegeheer zaluusaa urgelj oodor saihan ireeduiruu bodoj temuultsgeeye!!!!!!!!!!
yunaas ch bitgii shantar, hamgiin gol ni muu muuhai, butehgui gesen bodol sanaa buu aguul.
Hun urgelj bodoj baidag gej bgaa, eneiig unshij baihdaa ch ta bodoj bgaa.
Bodol sangaagaa urgelj saihan bailgatsgaaya.
Neg negnee ugeer ideh bish, uram ogch amidartsgaaya.
Enhriimaagiin neg bichleg humuusiin setgeliig ih hodlogson baina lee sh dee.
Erchuud blogiin ezen hoorosndoo bi ergej irnee geed garsan bna lee saihan sanagdsan.

za amjilt shuu

Thursday, 22 April 2010

sanaa aldah

hey zaluusaa sanaa aldah tiim muu yum uu? Suuliin uyed naiz nohod namaig ih sanaa aldaad baina geed sanaa zovood bna. zarim zurh muudaj bna gej heleh yum. Hamgiin sonin ni bi ooroo sanaa aldaad baigaagaa anzaarahgui yum. Humuus ingeed heleed baihaar ooriin erhgui setgel sanaa sonin bolchih yum .
za buu medee. yagaad baigaa yum boldoo.

Thursday, 15 April 2010

oguulleg ni bna (mongol biluu)

Утас дуугарч байна. байна уу гэтэл, 'ааваа тэнцсэн шуу би' хэмээн баясгалантай инээх охинийх нь дуу цангиналаа. Овоо доо миний охин за аав нь одоохон очлоо. Оo яахийн бэ ааваа би авна гэсэн хуваариа авчихсан. Харин та оноо орой эртхэн ирээрэй би банштай цай хийгээд байж байя. за баяртай гээд утас тасрав.
Дамиран баярлан урсах нулимасаа арчиад суудалаасаа бослоо. Туунд ажил хийх ямарч хусэл, чадал хурсэнгvй гэр луугээ л яарч байлаа.
Ургэлжийн замийн боглороо нь тууний бухимдалийг дандаа тєрvvлж байдагсан єнєєдєр харин тэр инээд алдан урдуур дайрч орох машинуудийг ч тоолгуй, жолооч руу нь гар даллан явсаар гэртээ ирэв.
Хoнхoo дартал охин хаалгаа тайлаад оo аав, ажилаа нэг мосон тараад ирэхгvй дээ. гэсээр хацараа огч унсуулэв.
Найз хэдэн охид нь ч ирчихэж. Удалгуй тэд ширээ засаад тойрон сууцгаав. Ундраад байгаа баяр хоороо бариж чадахгуй баясан инээх охиноо хараад хайртай хунийхээ 14 жилийн омнох дур тєрхийг олж харлаа.
14 жилийн омно, залуу сайхан насандаа хорвоог орхиод одсон доо. Хайрийнхаа тєлєє амь насаа зориулсан. халуун хайрандаа шатан, хайрандаа унэнч нэг сайхан залуу бусгуй хорвоог орхин одсон доо.
Тэр одор Дамиран багийн найз Болдындоо ирчихсэн байсан юм. Уг нь Болдцэрэн л дээ гэхдээ Болдоо гэж тэд нар дууддаг байсан юм.
Туунийг гэрлэсэнээс хойш 2 жилийн дараа багийнхаа найзийнд ирчихээд байгаа нь энэ. Олон удаа гуйлгуулж гувшуулж байгаад ирсэн юм.
Уг нь Болдийн эхнэр Сэржмаа Дамирангийн анхний хайр байсан юм.
Али 8 дугаар ангиасаа л туунд сайн болж олон ч удаа гуйх гээд чадаагуй дээ. Гэхдээ энэ тухайгаа Болдоодоо ярин, туунийг гуйгаад єг гэж шалан байнга Сэржмаагийх руу явуулна. Угуй гэсэн хариу сонссон Болд нь хэлж чаддаггуй байж дээ. Асууж зvрхлэсэнгvй гээд бустаж ирнэ.
10 ангид орчихсон мөртлөө Сэржмаатай тааралдахаараа нуур нь улайгаад хоолой нь хатаад юм дуугарч чадахгуй єнгєрдєг байсан юм.
Сэржмаа гэж бордуу царайтай, дугираг нууртэй олноос онцгойроод байхааргуй охин. Харин Дамирангийн нудэнд ягаад лусийн дагиан шиг сайхан харагдаад байдагыг Болд ердєє ойлгодоггуй байж билээ.
Болд Дамиран 2 хар нялхаасаа цуг тоглож євєр түрийдээ орж єссєн жинхэнэ сайн найзууд. Дамирангын ангийн Болормаа гээд сургуулидаа юм юмаараа тэргvvлсэн сайхан охин Дамиранг улаан цайм эргvvлээд харцыг нь өөр дээрээ буулгаж чадаагуй дээ. Уеийх нь зарим нөхөд нь хаая долоовор хуруугаа чамархай дээрээ тавиж эргvvлж чи ийм байхаа гэж асууна. Болд ч гэсэн зондоо ятгаад бараагуй.
Хусэхгvй байгаа зурхийг яаж ч аргадаж уяраагаад дурлуулж чадах биш дээ.
10 ангиа тогсоод Дамиран хот руу сургуулид явж, харин Болд нь настай ээжийгээ асрана гээд, Сэржмаа хөдөө гараад яваагуй юм.
Хотод ирээд Дамиран хотын охидыг хараад Сэржээгээ мартсангүй. Ургэлж л бодож явна. Дєнгєж ирсэнийхээ дараа бараг шөнө болгон зуудлэдэг байж билээ. Тэр уед амар байж дээ. сургууль тєлбєргvй, дээр нь цалин авна.
Хичээл энэ тэр гэж сатаарч байвч Сэржмаагийн царай үргэлж туунд харагдаастай. Ерєєсєє зуныхаа амралтаар очихдоо хайраа илчлий гэж бодож байсан чинь Болд Сэржээ 2 суух гэж байгаа гэсэн мэдээ сонслоо.
Нартай одор аянга буугаад ниргэчих шиг боллоо.
Нутагийн хэд нь ирэн, Дамиранг аргадан, чи найзийгг ойлгоорой доо. цаад Сэржээ чинь Болдод их хайртай байсан юм шуу дээ гэцгээн тал талаас нь аргадцгаана.
Дамиран ээж аавдаа нутагтаа ойрд хариж чадахгуй гэдэгээ захиагаар хэлээд, хоосон оютаний байр сахиад улдлээ.
Намар нутагийх нь ирэхэдээ Сэржмаа хєл хундтэй болчихсон, хурим ийм болсон тийм болсон гээд баахан нутагийн сонинтой ирцгээв.
Дамиран 2 курсээсээ оорт нь сээтэн хаяад гуйгээд байдаг ангийхаа охинтой уерхэж улмаар 2уулаа нэг өрөөнд хамт байх болсон юм.
3 курст байх даа Болд Сэржээ 2оос захиа ирэв. Баахан гомдол тунирхалийн угээр булсан захиа байв. Тэгээд 3 куйрсийн зунийхаа амралтаар заавал ир гэсэн тушаал огсон байв. Дамиран хэндээ ч гомдох юм билээ дээ.
Зуниыхаа amralтaar заавал очиноо гэсэн захиа буцаагаад илгээсэн юм.
Туунийг Болдын гадаа ирэхэд охиноо тэвэрсэн Сэржээ гарч ирж нохой хорингоо, яасан ганган болоо вэ, бур хот тєрхєндєє орчихож хооё. Муу тоос шороотой гэрийг минь тоогоод ирдэг овоо ш дээ гэж уг хаясаар гэртээ оров. Болд хаачаа вэ гэхэд голын цаашаа гарсан адуундаа явсан. Сэлэнгэ ээж ч улаанаар иргээд ойрд ч хэцүү байна шуу. Гол татрахаар наашаа гарахаа мэдэх л байгаадаа гэсээр цай аяглаж тавагтай ааруулан дээр нойтон єрєм таваглан урд нь тавив.
Сэржээ хуурай гишуу оруулж ирэнгээ манай хун ёстой хуний уг авахгуй юмаа. гол татрахыг хулээгээрэй гээд байхад хурээд ирсэн байх юм.
Дамиранг гараад харахад Даамай гэж даллан инээж байна. тэр хувцасаа тайлан унаж явсан моринийхоо эмээл дээр тавиж бөхлөөд адуугаа гол руу оруулаад азраганаасаа суулдэн чирэгдэж гол гарахаар айсуй. Сэржмаа эцэг малтай хамт энэ голыг гатлаж болдоггуй гэж өчнөөн сонсон доо.
Ухаанд нь ухна унасан юм байх даа гэж углэн гол гатлан ирэх Болдийг ажиглаж байлаа. Эрэг ч ойртоод ирж. Яамайдаа гэж Дамиран бодож байтал азрага нь нэг эвгvй хєдлєх шиг болтол Болд усруу саван урслаа. Aзрагa нь түүнийг тангарчихсан юм байж.
Болдоо гээд Сэржмаа гол руу гуйлээ. Хууе чи яах нь уу гээд араас гуйтэл, охин нь уйлан хойноос нь гуйлээ.
Сэржмаа яах ийхийн зуургуй л гол руу ороод явчихлаа. ядаж тэрлэгээ тайлчихгуй дээ. Дамиран яахаа мэдэхгvй та минь ээ хүн живлээ гэж хоолой мэдэн хашгирлаа. Голын урд хойд талаас хумуус уван цуван гуйлдэн ирж байна. Дамиран ээжийнхээ араас уйлан саравайх охинийг тэврэн авч нуурийг нь бууруулав. Сэржмаагийн толгой хэд шоволзож гарч ирэн урсан одлоо. голын 2 талаас хэдэн залуу ус руу үсэрч байна.
Дамиран энэ бугдийг хараад байж тэссэнгvй. Толгой нь манран харнхуйлаад ирэхэд тэвэрч байгаа охиноо унагаахгуй гэсэн дээ суун тусаж байсанаа санаж байна. Туунийг сэргэхэд хөгшин залуу хэдэн хун тойроод зогсчихож. Бух юм ойлгомжтой. тууний нулимас сул асгаран дотор нь давчидаад хэцvv байлаа. Агаар дутаад байх шиг, гунзгий амисгал авах гээд чадахгуй дотор нь улам бачимдахад оорийн эрхгvй омсож явсан цамцаа цуу татан уран цээжээ ил гаргалаа. Алив хуухээ тайвшир гэж Болдийхтой айл байсан айлийн эзэгтэй тууний цээжийг нойтон алчуураар арчиж огч байна. Итгэхэд бэрх юм аа. Бодохоор л дотор нь давчдаад 2 найз нь харагдаад, тэр чарлан босоод хумуусийг тулхэн гарч гуйлээ. Хаашаа ч гуйж байгаагаа мэдсэнгvй. Чангаар орилон чарлаж гартаа таарлдсан чулуу модийг авч шидэн газар самардан усээ зулгаасаар.
Хичнээн ч удсан юм буу мэд. нэг харахад нутагийх нь нэг євгєн Болд, Сэржмаа 2ийн охинийг дуурэн хурч ирж байна.
Бие барин салганан суутал хурч ирээд охинийг євєр дээр нь тавиад Сэржмаа охинийг Дамиранд гээд онгорсон байна лээ шуу. наад нялх амитанаа бодоод тайвширч уз гээд буцаад явав. галзуурчих гээд байсан Дамирангийн сэтгэлийг дарах гэж тэгж хэлсэн ч байх.
Охин юу болоод байгааг ойлгохгуй байгаа бололтой євєр дээр нь суун ямар нэг юм хэлээд байга бололтой шулганаж байна.
Дамиран охинийг элгэндээ тэврэн чимээгvйхэн уйлан хэдэн саахалтийн тэртээ байгаа гэр луу нь алхлаа.
2 найзийгаа хєдєєлvvлж байх даа Хайрт 2 анд миний, би охиний чинь гарийг ганзаганд,холийг нь дєрєєнд хургэж сайн сайхан явуулна аа гэж уйлан дотороо амлаж байсан юм.
Охинийг аван буцана гэхэд ээж аав ни, ялангуя Болдийн ээж учирлан улдээгээд яваач гэж гуйж байлаа.
Дамиран ямарч байсан авч явна гэж эрс хэлээд охинийгоо тэврээд гарлаа.

Дамиранг нялх хуухэд тэврээд ирэхэд авгай нь их дургуй угтсан.
Дамиранг шийдэмгий шируун харцийг хaраaд юу ч дуугарч чадаагуй.
Шєнє болгон уйлганах охинийг тэр их л тээр шааж байх шиг байна.
Дамиранг нэг єдєр хичээлээ тараад иртэл авгайгийх нь чанга дуу хадан ингээд чи омдондоо шээ хэмэн зандран охинийг тас хийтэл алгадах нь сонсогдов , туунийг орж ирэхэд охин уйлахгуй гэсэн байртай арай гэж нулимасаа барин байж бна. байхгуй хойгуур нь их зоддог илт харагдаж байна. уур нь хүрэнь чи юм мэдэхгvй хуухдийг яаж байгаа юм бэ гээд тас хийтэл нь алгадав.
Авгай нь урдаас нь агсран, хэнийх нь мэдэгдэхгvй хоноцийн шээс авчирчихаад гээд цааш нь урэглжлvvлэх гэхэд нь дахиж унатал нь алгадаад хаалгаараа тvлхэн гаргатал тэр савж унан босч ирэн оютаний байрнийх нь хонгилоор нэг охинийг хараан орилж эхлэлээ. Биеэ нэгнэт барихаа болисон дамиран туунийг дахин дахин алгадасаар.. тэр давхарийн буу хэл оор давхарийн оютанауд энэ дуу чимээнээр хурч ирэн ухаанаа алдсан Дамиранг салгаж авлаа. Дамиран арай хийж бие барин байж тууний хувцас, тууний гэсэн бух зуйлийг гаргаж тавилаад хаалга хаасан юм.

Аавийнхаа нуднээс мэлмэрэн гарах нулимасийг харсан охин нь яасан бэ ааваа гэж сандран асуухад Дамиран:- зугээрээ миний охион. аав нь охиноороо бахархаж байна гээд енгинтэл уйллаа.
Гэрийх нь утас дууграхад Бужин очиж авсан аа ааваа Энхтvяа эгч яриж байна гээд утасаа єгєв.
Дамиран нулимасаа арчин хоолойгоо засаад байна уу гэтэл байна аа. за сонин хачин юу байна даа. Охин чинь сургуулид орсон гээд баярлаад гараад гуйчихсэн уу, за баяр хургий!!!!! чи охиндоо нээрээ ами шуу гэсэн ээ за тэр яахав Оюун бид 2ийг уриад байхийн чи оноо орой ирж чадахуу гэхэд за очиноо хэдэн цагт юм бол, тийм эрт бол амжихгуй ээ, би охинтойгоо жаахан байж байгаад ардаас чинь очий гээд утасаа тавив.
Тэр уйлаад охинийхоо найз нарийг жаахан сандраасан юм шиг байна нєгєє хэд нь чив чимээгvй болчихсон сууж байв.
Охин нь найзуудаа гаргаж єгсєнийхєє дараа, аав надад зовоод яах юм бэ та эртхэн очоо. Ер нь Энхтvяа эгч танид их л сайн хандах юм бна ш дээ алийн болгон ганцаараа явах вэ дээ гэв.

Дамиран Энхтvяа Бужин 3 2 шарилийг суу оргон тойрч арц хуж уугуулаад холд нь очиж зогсов. Ц. Болдцэрэн 1967-1986,Д.Сэржмаа 1968-1986
гэсэн 2 хошоог харахад 2 найз нь али 19 жилийн омнох шигээ оодоос нь хараад сууж байх шиг.
Хайрт 2 анд минь та 2тоо амласан ёсоороо охинийг чинь хєлийг нь дєрєєнд гарийг нь ганзганад хургэлээ. Охин чинь оноодор Их сургуули тєгслєє. Єнєєдєр би охинийг тань та 2той золгуулж байна. Охин тань их том болсон байгаа биз дээ. Алив миний охин аав ээжийнхээ омно мєргє доо гээд нулимасаа арчив.
Бужин аав ээжийнхээ омно мєргєн ёслол хийгээд. Аав ээж 2 минь охин чинь ийм том болсон шуу дээ. Миний хажууд зогсох дотний тань анд намайг єдий зэрэгтэй болголоо. Энэ хун намайг хамаг муу бухнээс омгоолон халхлаж, оорийгоо золиослон єдий хургэлээ. Энэ хун миний аав байсан, одоо бол би улам их хайрлан дээдлэж байна. та 2 минь амаглан нойрсдоо хэмээн бодон нулимасаа арчиж байлаа.
Дамиран "тэр гай дуудсан єдєр би ирээгvй байсан бол та 2 минь энд ингээд байж байхгуй охиноо хараад баясаад сууж байх байсан байх даа. та 2тоо гомдон явж байсан намайгаа уучлаарай. Анхнаасаа би та 2т гомдож тунихгуй очиж байсан бол ийм юм болохгуй л байсан байх даа"гэж бодон зогсож байлаа.
Энхтvя:- ийм учиртай болоод энэ минь ингэж гандаж гундтлаа ганцаараа явж байж дээ. яасан сайхан андийн журам бэ. ийм хунийг хайрлалаж хулээж явахад гомдох юм алга даа гэж бодон нулимасаа арчиж байна.
За явцаая даа гээд Бужин бодолд даргдсан Дамиран, Энхтvяа 2ийг хєтлєн толгодийн бэлд орхисон машин луугаа чимээгvйхэн алхлаа.

Saturday, 10 April 2010

Gehdee l neg bish ee

Mongolchuud maani neg uyee bodvol bolovsroldoo anhaardag bolchihson yum shig sanagdlaa.
Bolovsorliig urital bolgodog bolson yum shig bna. Gehdee hel yarian deeree anaarahgui bol neg l bishee. Humuustei haritsaj yarij chadahgui yum. Saya neg nevtruulegeer Naidan biluu hen bilee 27 jil uulzaagui bagiinhaa naiziin ohintoi neg nevtruuleg deer taarch bna. Ug ni uyarmaar saihan l uil yavdal bolj baih shig baisan. Zugeer neg bagiin andiin ohinii juramaar unseed l ongorno biz dee.
Za ingeed dalimduulaad neg unschihii gedegiimdaa. hehehe Seetgeneed baigaa yum shig setgegdel torloo. Ene bol zugeer l jishee. olon niitiin TVeer garch bgaa humuus ter heseghen hugatsaand ugee tsegtsleed bodol sanaagaa ayataihan gargachihaj boldoggui yum bolov uu gej bodloo.
Sanasanaa buhnee biyeluulj, sarvaisanaa buhnee barij yavaarai gej yerooj baihiin. Ene eh evgui yerool shuu.Sain muu yu ch bsan biyeleg l gej bna. Gar ni sanaandgui muu muuhai zuil ruu sarvaigaad ongorvol ashgui ashgui barichihaasai gej bas yeroogod baigaan. Sanaa ni bol yu sanasan 9 tsagaan husel tani biyeleg gej yerooh geed bgaa yum shig baigaa yum.
Uhaan orson tsagaas ni ehleed l humuustei haritsah talaas ni surgaj baidag Mongol ulamjlal aldagdaad baih shig sanagdaad bna. Odoonii 10 jiliin huuhduudiin yaria neg l bishee. Yamar ch ugiin bayalaggui, utgagui, sonsohod neg l sonsoglongui sanagdaad baihiin.
Olon saihan nevtruuleg gardag bolj. Zarim uyed naad zahiin jijig yumiig medehgui humuus zondoo baihiin. Yunii tuld Yeronhii Bolovsroliin Dund surguuli gedeg bilee.
"Ald biye mini aldarval aldartugui
Ahui tor mini buu aldartugai..." ene ugiig hen hellee geed 4 huvilbaraas songood hriul gej baihad hel chadahgui hun baih yum. Nasand hursen hun sh dee.
" Minii nutagiin gazar shoroonoos Burhan guisan ch buu og" hen hellee geed 4 huvilbaraas songuulahad medehgui togond tsohiulaad yavj l baihiin.
Setehgui shaardsan asuult bish shuu dee ug ni.
Mongol hun bolgon l meddeg gej bi bat itgej baisan. Iim asuultand buderch bgaa humuusiig yu geh ve. tednees MGLiin tuuhiig asuugaad ch nemergui biz dee.
Uigarjin mongol bichigiig hujaa bichig, krilliig MGLiin undesnii bichig geh mongol huntei taarlaa.
Bi uhaan aldaad unachihsangui teseed garlaa sh dee. Huuli tsaaz ugui bsan bol tsohiod alchihmaar sanagdsanaa nuugaad yaah ve.
Yagaad getel Ovor MOngolchuud hujaad baidag ted nar hereglej bgaa uchiraas gej bna.
Busad nutagiin haryand orchihson Mongoliin gazar nutag, tsus negt Mongolchuudaa bid Mongol bish geed tsaash ni tulhvel Mongol harin Mongol bish boloh baih daa.
Aimagiih ni naadamiin hurdan morinii turuug oor aimagiin uyachiin mori turuulj avsaniig HARIiin nutagt naadamiinhaan turuug aldlaa gej bichsen zohiolchorhuu yum baihiin.
hehehe Ingeed bicheed baival bicheed l baih yum bna.
Naiz nohodiin, oir dotniin humusiin hureend maazrah, hoshignoh yum bailgui l yaahav.
Gehdee zov zohitstoi yariad, naad zahiin yeronhii zuiluudiin talaar jaahan ch gesen medlegtei baigaasaadaa MGLchuud mini.

Wednesday, 13 January 2010

Wolf Totem

"Wolf Totem " Jiang Pong gedeg hyatad hunii bichsen nomiig unshij ehlelee.
Uneheer sonirholtoi goyo nom bna. Olj unshihiig bodooroi. Endhiih anhnii eregtei azi zohiolchiin nomiin shagnaliig avsan baina.
Ene nomiig 1960aad onii uyed Ovor MOngol ruu tuslah malchinii ilgeelteer yavsan hyatad oyutan 20 jiliin daraa buyuu 1988 ond bichsen yum bna.
Ene hun Mongol humuusiin chono-iig shutej amidrah bolson tuhai bichij.
Herhen choniin amidraliin talaar medej medersenee ih tod tomruun gargasan bna lee.
Mon MOngoliin ezent gureniin yalalt amjilt choniin amidraltai salshgui holbootoig duridsan bna lee.
Choniin amidraliin talaar yag l Mongol hun shig bichij mon Mongoliin malchin ardiin amidral; yamar hatuu hund hetsuug haruulsan bna lee.

Ene nomiig duusgaagui baigaa ch amtand ni unen shimten orj bna. Olonbulag gedeg gazariin malchin ard bur tuhailbal ovgon Bilegee herhen tuund choniin amidraliig neen haruulsang uneheer tod tomruun nudend haragdtal bichsen bna.

Tegeed sonirohson hun ni zaaval olj unshaarai.
Neg talaas ene ni Hyatadiin aimar bodloguudiin negiig ilt haruulj bna. Tuslah malchinii nereer ter olon hyatad zaluusiig yavuulna gedeg neg talaas Mongoliig uusgah nogoo talaas Mongolchuudiin aj amidraliin nariin shiriiniig meduulseneer ireeduin bolovson huchinuudee herhen yamar bodlog yaaj yavuulj boloh arga uhaand surgaj baigaa nariin bodlog yum shig sanagdsan.